การรอดชีพของผู้ป่วยมะเร็งช่องปากที่ได้รับการรักษาที่สถาบันมะเร็งแห่งชาติ ประเทศไทย

กฤติกา บุญมาก * นพพร โหวธีระกุล* สมจินต์ จินดาวิจักษณ์ ** นวรัตน์ สุวรรณผ่อง*
    ดุสิต สุจิดารัตน์ *

  การศึกษาแบบย้อนหลังนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประมาณอัตราการรอดชีพและปัจจัยที่สัมพันธ์กับอัตราการรอดชีพของผู้ป่วยมะเร็งช่องปาก ที่มารับการรักษาที่สถาบันมะเร็งแห่งชาติระหว่างปี 2540 ถึง 2549 เก็บข้อมูลย้อนหลัง 10 ปี จากเวชระเบียนของผู้ป่วยมีผู้ป่วย 381 ราย ที่เข้าเกณฑ์การคัดเลือก และติดตามสถานะการรอดชีพของผู้ป่วยถึง 31 ธันวาคม 2552 
                        ผลการศึกษาพบว่าผู้ป่วยมะเร็งช่องปากที่สามารถศึกษาได้ 381 ราย  เป็นเพศชายร้อยละ 47.2 มีอายุเฉลี่ยคือ 64 ปี ตำแหน่งมะเร็งปฐมภูมิพบที่ลิ้นร้อยละ 33.1 กระพุ้งแก้มร้อยละ 17.8 เหงือกร้อยละ 17.6 ริมฝีปากร้อยละ 15.0 มะเร็งพื้นปากร้อยละ 10.2 และอื่นๆร้อยละ 6.3 squamous cell carcinoma เป็นชนิดของเซลล์ที่พบมากที่สุดคือร้อยละ 94.0 ค่ามัธยฐานการรอดชีพของผู้ป่วยคือ 26.8 เดือน อัตราการรอดชีพที่ 1 ปี 3 ปี 5 ปี และ 7 ปี เท่ากับร้อยละ 56 ร้อยละ 44 ร้อยละ 41 และร้อยละ 36 ตามลำดับ การวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงซ้อนโดยใช้ Cox Proportional Hazards Model พบว่าผู้ป่วยอายุ 60 ปีขึ้นไปมีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิต (HR = 3.06, 95%CI 1.91-4.91) มากกว่ากลุ่มที่อายุน้อยกว่า 60 ปี ผู้ป่วยมะเร็งที่ลิ้นมีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตสูงที่สุด (HR = 4.02, 95%CI 2.03-7.95) เมื่อเทียบกับผู้ป่วยมะเร็งริมฝีปาก ผู้ป่วยที่มีการกระจายของเซลล์มะเร็งไปยังต่อมน้ำเหลืองมีความเสี่ยงการตาย (HR = 1.57, 95%CI 1.05-2.35) สูงกว่าไม่มีการกระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง ผู้ป่วยในระยะที่ 4 มีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตสูงที่สุด (HR = 3.33, 95%CI 1.62-8.65) เมื่อเทียบกับผู้ป่วยในระยะที่ 1  ผู้ป่วยที่ไม่ได้ระบการรักษามีความเสี่ยงการเสียชีวิตสูงที่สุด (HR = 13.12, 95%CI 5.69-30.25) เมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด อายุ ตำแหน่งมะเร็งปฐมภูมิ การกระจายของเซลล์มะเร็งไปยังต่อมน้ำเหลือง ระยะของโรค และผู้ป่วยที่ไม่ได้รับการรักษาเป็นปัจจัยที่สัมพันธ์กับการรอดชีพของผู้ป่วยมะเร็งช่องปาก ผลการศึกษาเน้นถึงความสำคัญของการค้นหาและการวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกของโรคมะเร็งในช่องปากเพื่อให้การรักษาตั้งแต่ระยะแรกของโรค


คำสำคัญภาษาไทย อัตราการรอดชีพ มะเร็งช่องปาก