ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพื้นที่เสี่ยงของวัณโรคในพื้นที่กรุงเทพมหานคร
ภัทราภรณ์ สอนคำมี  , : มธุรส ทิพยมงคลกุล, อรุณรักษ์ คูเปอร์ มีใย, ทรงพล ต่อนี
การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาระบาดวิทยาเชิงพื้นที่โดยมีหน่วยการศึกษาเป็นพื้นที่ระดับแขวงของกรุงเทพมหานคร สถิติสหสัมพันธ์เชิงพื้นที่ใช้วิเคราะห์เพื่ออธิบายความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยความหนาแน่นประชากร สัดส่วนชุมชนแออัด สัดส่วนชุมชนเมือง ความหนาแน่นในครัวเรือนและสัดส่วนผู้ป่วยเอดส์และติดเชื้อเอชไอวี กับอัตราป่วยด้วยวัณโรคปรุงปรับด้วยอายุ นอกจากนี้การวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงพื้นที่ถูกประยุกต์ใช้เพื่ออธิบายการกระจายตัวเชิงพื้นที่และการเกาะกลุ่มของวัณโรคในแต่ละแขวง โดยใช้สถิติ Moran’s I และ สถิติ Getis-Ord (Gi*) สถิติพหุคูณถดถอยเชิงเส้น สถิติสหสัมพันธ์เชิงพื้นที่ spatial autoregressive model (SAR) ใช้วิเคราะห์ข้อมูลระดับแขวงตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึง 30 ธันวาคม พ.ศ. 2553
                         ผลการศึกษาพบว่า อัตราป่วยด้วยวัณโรคในกรุงเทพมหานครมีลักษณะแบบเกาะกลุ่ม และพื้นที่ที่มีอัตราป่วยด้วยวัณโรคปรุงปรับด้วยอายุสูง ส่วนใหญ่อยู่บริเวณใจกลางของกรุงเทพมหานคร พบความสัมพันธ์เชิงบวกระหว่างปัจจัยด้านความหนาแน่นในครัวเรือน(β=0.209, p<0.05) และปัจจัยสัดส่วนผู้ป่วยเอดส์และติดเชื้อเอชไอวี (β=2.098, p<0.0001) กับอัตราป่วยด้วยวัณโรคปรุงปรับด้วยอายุ ผลการศึกษาระบุพื้นที่ที่มีสัดส่วนผู้ป่วยเอดส์และติดเชื้อเอชไอวี และ ความหนาแน่นในครัวเรือนสูงเอื้ออำนวยต่อการระบาดของวัณโรค ดังนั้น หน่วยงานด้านสาธารณสุขควรวางแผน สร้างระบบเฝ้าระวังวัณโรคให้เข้มข้นในพื้นที่ที่มีอัตราป่วยด้วยวัณโรคสูง และพัฒนาโปรแกรมการป้องกันและควบคุมวัณโรค โดยเฉพาะในกลุ่มพื้นที่ที่มีอัตราป่วยด้วยวัณโรคสูง ความหนาแน่นในครัวเรือนสูง และมีสัดส่วนผู้ป่วยเอดส์และติดเชื้อเอชไอวีสูง