ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการเปลี่ยนแปลงของระดับ CD4 ของผู้ติดเชื้อ HIV ในระหว่างที่ได้รับการรักษาด้วยยา
ต้านไวรัสเอดส์ในช่วงเวลาที่ติดตาม: โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช จังหวัดตาก ประเทศไทย
นายกนกศักดิ์ วงศ์เป็ง,อ.ดร.สุคนธา ศิริ,
ผ.ศ.สุคนธา คงศีล, ผศ.ดร.นพ.สุขุม เจียมตน

     การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบ retrospective-cohort study เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการ เปลี่ยนแปลงของระดับ CD4 ในกลุ่มผู้ติดเชื้อเอ็ชไอวีที่รับยาต้านไวรัสเอดส์ระหว่างช่วงระยะเวลาที่ติดตาม ดำเนินการในโรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช จังหวัดตาก ระหว่างมิถุนายน 2551-มกราคม 2552 จำนวน CD4 ที่ตรวจครั้งสุดท้ายก่อนที่จะรับเข้าโครงการถูกนำมาเปรียบเทียบกับ CD4 ที่ตรวจครั้งแรกหลังจากรับเข้าโครงการและถูกวิเคราะห์เพื่อหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงนี้

    ในกลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา 124 รายที่สามารถติดตามได้จนครบตลอดการศึกษา มีค่าเฉลี่ย(SD)ของ ระยะเวลาที่ติดตามเท่ากับ 6.6(1.4) เดือนจากการศึกษาพบว่า 50.8% ของกลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิงโดยมีค่าเฉลี่ย (SD) ของอายุเท่ากับ 37.5(7.6) ปี 53.2% ของกลุ่มตัวอย่างจบศึกษาเกินประถมศึกษา ครึ่งหนึ่ง (50%) มีอาชีพ
รับจ้าง และ 81% อยู่ภายใต้หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า จากการศึกษาการเปลี่ยนแปลงของ CD4 พบว่าค่าเฉลี่ย (SD) ของ CD4 วัดครั้งสุดท้ายก่อนเข้าร่วมโครงการวิจัยเท่ากับ 350(231) cells/microlitre ซึ่งสูงกว่าค่าของ CD4 ที่ วัดครั้งแรกหลังเข้าร่วมโครงการวิจัยซึ่งเท่ากับ 336(198.7) cells/microlitre และมีค่าเฉลี่ย (SD) ของการ เปลี่ยนแปลงตลอดช่วงเวลาที่ติดตามเท่ากับ -14(150.3) cells/microlitre พบว่าระดับของ CD4 วัดครั้งสุดท้ายก่อน เข้าร่วมโครงการและครั้งแรกหลังเข้าร่วมโครงการมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = <0.001)
จากการวิเคราะห์ด้วยวิธี univariate logistic regression พบว่าผู้ที่แต่งงานแล้วเทียบกับผู้ที่เป็นโสด (odds ratio (OR)
= 2.80, 95% confidence interval (CI): 1.06, 7.38)และ ระยะเวลาการได้รับการรับยาต้านไวรัสน้อยกว่า 1 ปีเทียบ กับมากกว่า 1 ปี(OR = 0.20, 95%CI, 0.08-0.66) มีความสำพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของระดับ CD4 จากการ วิเคราะห์ด้วยวิธี multivariate logistic regression โอกาสที่ CD4 เพิ่มขึ้นสูงกว่าในเพศหญิงเทียบกับชาย(adjusted odds ratio (AOR) = 2.69, 95%CI:1.04,6.94) ผู้ที่สมรสเทียบกับผู้ที่โสด (AOR = 3.23, 95%CI: 1.04,9.98)ระยะเวลาที่รับยาต้านไวรัสน้อยกว่า 1 ปีเทียบกับมากกว่า 1 ปี (AOR = 0.19, 95%CI: 0.06,0.70) และ ดัชนีมวล
กาย (ต่อหนึ่งหน่วยที่เพิ่มขึ้น) (AOR = 0.82, 95%CI: 0.68-0.99) มีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของระดับ CD4 ในช่วงระยะเวลาที่ติดตาม

     ผลของการศึกษาชี้ให้เห็นว่าบุคคลที่สมรส และ ระยะเวลาในการทานยาต้านไวรัสน้อยกว่า 1 ปี มี ผลในเชิงบวกกับการเพิ่มขึ้นของระดับ CD4 และการรักษาด้วยยาต้านไวรัสเอดส์ควรคำนึงถึงดัชนีมวลกาย


89 หน้า