การวิเคราะห์เครือข่ายทางสังคมและพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของนักเรียนวิทยาลัยอาชีวศึกษา (ปวช. ปี 1) แห่งหนึ่งในจังหวัดนครราชสีมา
นส.เด่นนภา ปัดทุม ,ผศ. อรุณรักษ์ คูเปอร์ มีใย, รศ.ดุสิต สุจิรารัตน์

    

การสูบบุหรี่เป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสุขอนามัยของบุคคล องค์การอนามัยโลกระบุว่าทุก ๆ 8 วินาที จะมีคนเสียชีวิตด้วยมะเร็งปอดปีละ 1,200,000 คน ซึ่งเป็นผลมาจากการสูบบุหรี่ สำหรับประเทศไทยพบว่ามีผู้เสียชีวิตจากการสูบบุหรี่ปีละ 42,000 คน ในปัจจุบันอัตราการสูบบุหรี่สูงขึ้นในกลุ่มเยาวชนไทย และพบว่านักเรียนอาชีวศึกษาเป็นกลุ่มที่มีอัตราการสูบบุหรี่สูงที่สุด งานวิจัยหลายชิ้นในประเทศที่พัฒนาแล้วระบุว่า พฤติกรรมการสูบบุหรี่ สามารถแผ่ขยายจากคนหนึ่งไปยังคนอื่น ๆ ได้ ภายในเครือข่ายทางสังคมที่มีการติดต่อกัน งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ภายในเครือข่ายทางสังคมที่มีการติดต่อกันของนักเรียนวิทยาลัยอาชีวศึกษาแห่งหนึ่ง ในจังหวัดนครราชสีมา ที่ศึกษาในระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2554 จำนวนทั้งหมด 223 คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์ประกอบด้วยข้อมูลทั่วไปของประชากรศึกษา ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่และระดับความสัมพันธ์กับบุคคลใกล้ชิด ที่มีการติดต่อกันภายในเครือข่ายทางสังคมดังกล่าว
ผลการศึกษา พบว่าปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติมีทั้งหมด 6 ปัจจัย คือ เพศชาย อายุที่เพิ่มขึ้น  นักเรียนชายในแผนกช่างยนต์ภาคค่ำ  นักเรียนที่มีผลการเรียนเฉลี่ยต่ำกว่าเกณฑ์  ผู้ที่พักเรียนก่อนเข้าศึกษา ปวช.ปี 1 เป็นเวลาอย่างน้อย 1 ภาค  ผู้ที่ สูบบุหรี่แบบหมดมวน ผลการวิเคราะห์เครือข่าย พบว่านักเรียนในแผนกการศึกษาเดียวกันมีการติดต่อกันมากกว่านักเรียนต่างแผนก ส่วนนักเรียนกลุ่มที่มีพฤติกรรมสูบบุหรี่มีการติดต่อกันและมีความใกล้ชิดกันมากกว่านักเรียนที่ไม่สูบบุหรี่ และพบว่าผู้สูบบุหรี่เพศหญิงมีการติดต่อกันและมีความใกล้ชิดกันมากกว่าผู้สูบบุหรี่เพศชาย  ผลการศึกษาครั้งนี้สามารถนำไปเป็นแนวทางในการวางมาตรการป้องกันการเริ่มและการเลิกสูบบุหรี่ในกลุ่มนักเรียนอาชีวศึกษา