ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการใช้ยาลดความอ้วนในวัยรุ่นหญิงที่ใช้บริการคลินิกเสริมความงามในเขตกรุงเทพมหานคร

บุญธรรม ดีดวง , สุทธิ  เจริญพิทักษ์, โชคชัย หมั่นแสวงทรัพย์,
ปรารถนา  สถิตย์วิภาวี, สุคนธา  ศิริ

 

การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาภาคตัดขวาง (Cross–Sectional Study) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความ สัมพันธ์กับพฤติกรรมการใช้ยาลดความอ้วนในวัยรุ่นหญิงเขตกรุงเทพมหานคร กลุ่มตัวอย่างเป็นวัยรุ่นหญิงที่มีอายุระหว่าง 18-24 ปี มีจำนวนทั้งสิ้น 511 คน กลุ่มตัวอย่างตอบแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าในวัยรุ่น CES – D (Center for Epidemiologic Studies – Depression Scale) แบบประเมินความวิตกกังวลของซุง  Self-Rating Anxiety Scale (SAS) แบบประเมินความภาคภูมิใจในตนเองของโรเซ็นเบิร์ก (Rosenberg’s  Self  Esteem  Scale) และแบบสอบถามพฤติกรรมการใช้ยาลดความอ้วน ซึ่งผู้วิจัยสร้างและพัฒนาขึ้น ข้อมูลที่ได้รับถูกนำมาวิเคราะห์โดยใช้วิเคราะห์หาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยกับพฤติกรรมการใช้ยาลดความอ้วน โดยวิเคราะห์ทีละปัจจัยใช้ Univariate Analysis โดยการทดสอบ Chi-square test หรือ Fisher exact test และ unconditional logistic regression และใช้  Multivariable Analysis โดยการทดสอบ Multiple logistic regression. ผลการศึกษา พบว่ากลุ่มที่มีพฤติกรรมการใช้ยาลดความอ้วน จำนวน 254 คน และกลุ่มที่ไม่มีพฤติกรรมการใช้ยาลดความอ้วนจำนวน 257 คน ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มตัวอย่างวัยรุ่นหญิงที่มีพฤติกรรมการใช้ยาลดความอ้วนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ อาชีพข้าราชการและอื่นๆ (adjusted OR=7.71,95%CI: 3.66-16.25), รายได้เฉลี่ยต่อเดือน ตั้งแต่ 5,000-10,000 บาท และมากกว่า 10,000 บาท (adjusted OR=9.35 และ 5.53,95%CI:3.79-23.56 และ 3.05-10.02) การไม่มีภาวะซึมเศร้า (adjusted OR=1.82, 95%CI:1.08-3.05) และความวิตกกังวลเล็กน้อยถึงปานกลางและมากถึงรุนแรง (adjusted OR=3.38 และ 11.38,95%CI:1.78-6.43 และ 5.03-25.75) วัตถุประสงค์ของการใช้ยาลดความอ้วนไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการรักษาของแพทย์ วัยรุ่นหญิงมีน้ำหนักตัวต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานและน้ำหนักอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานใช้ยาลดความอ้วน แพทย์สั่งจ่ายยาลดความอ้วนในกลุ่มวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาทประเภท 2 ร่วมกับยาในกลุ่มอื่นๆ เพื่อเพิ่มประสิทธิผลในการลดน้ำหนัก อาการเครียด วิตกกังวล นอนไม่หลับ    ถ่ายอุจาระบ่อย คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะและหัวใจเต้นผิดปกติคือผลข้างเคียงที่พบบ่อย  ความร่วมมือระหว่างสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา แพทยสภา แพทย์ พ่อแม่ และสังคมเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยลดการใช้ยาลดความอ้วนในกลุ่มวัยรุ่นหญิงที่ไม่อ้วน


คำสำคัญ : วัยรุ่นหญิง/การใช้ยาลดความอ้วน/ภาวะซึมเศร้า/ความวิตกกังวล/ความภาคภูมิใจในตนเอง